Një Udhëtim në Zemrën e Rajonit

Projekti IDVA synon të promovojë një zhvillim të qëndrueshëm në rajonin e Beratit, duke kombinuar mbrojtjen e mjedisit me vlerësimin e trashëgimisë kulturore. Qëllimi është krijimi i një ekuilibri midis rritjes ekonomike dhe ruajtjes së burimeve, duke e bërë Beratin një shembull të inovacionit dhe qëndrueshmërisë.

Peizazhi i Beratit përbën një trashëgimi me vlerë të jashtëzakonshme. Nuk është vetëm qyteti që mbrohet, por i gjithë ekosistemi që e rrethon: ullinjtë shekullorë, vreshtat, shumëllojshmëria e bimëve dhe kafshëve, format e terrenit dhe ciklet natyrore që formësojnë jetën e përditshme.
Ky biodiversitet, së bashku me kultivimet tradicionale, përfaqëson një vlerë të brendshme dhe të papërsëritshme të territorit.

Siç thekson arkitekti Guccione, “edhe ullinjtë, vreshtat dhe mënyra se si rriten janë pjesë e identitetit peizazhist të Beratit dhe shtojnë një vlerë që duhet mësuar dhe transmetuar.”
Në këtë perspektivë, IDVA nuk synon vetëm katalogimin e trashëgimisë materiale apo natyrore, por promovon një qasje arsimore, duke e bërë popullsinë të vetëdijshme për pasurinë e saj territoriale, sepse mbrojtja lind para së gjithash nga njohja e përbashkët.

Ky vizion përputhet me përvoja ndërkombëtare si peizazhet e ullishtave të Andaluzisë (Olive Grove Landscapes of Andalusia, Lista e Përkohshme e UNESCO-s, 2017), peizazhet e vreshtave evropiane të studiuara nga M.C. Porcal-Gonzalo (Exploring the heritage dimension of vineyard landscapes, 2023) dhe peizazhi agro-pastoral i Causses dhe Cévennes (Francë, Trashëgimi Botërore e UNESCO-s, 2011).
Në të gjitha këto raste, kombinimi i bujqësisë tradicionale, biodiversitetit dhe kulturës materiale njihet si element thelbësor i identitetit territorial. Berati ofron një version autentik, mesdhetar dhe ballkanik të kësaj lidhjeje, që ende jeton në peizazh dhe në praktikat e përditshme.

Në mënyrë strategjike, Berati ndodhet në një pozicion që lehtëson qasjen dhe lidhjen me zona të tjera kyçe, duke e bërë atë një qendër ideale për përhapjen e iniciativave të zhvillimit të qëndrueshëm.
Në mënyrë simbolike, historia dhe kultura e pasur e qytetit shërbejnë si katalizatorë për inovacionin, duke promovuar një ekuilibër midis së kaluarës dhe së ardhmes.

Bashkia e Beratit administron një territor të larmishëm që bashkon zona urbane, rurale dhe malore.
Kjo shumëllojshmëri e bën të mundur testimin e një modeli të qeverisjes dixhitale shumë-nivelëshe, të përshtatshme për kontekste të ndryshme dhe të dobishme si referencë për bashki të tjera lokale.
Disponueshmëria e administratës vendore dhe e institucioneve lokale për të bashkëpunuar në mënyrë aktive e bën të mundur një testim të plotë operativ të sistemit IDVA.

Lumi Osum, Mali i Tomorrit dhe peizazhet rurale të Skraparit dhe Poliçanit ofrojnë një mjedis ideal për testimin e treguesve mjedisorë, turistikë dhe agro-ruralë të bazës së të dhënave IDVA.
Projekti synon ndërtimin e instrumenteve analitike dhe dixhitale që mundësojnë një menaxhim të vetëdijshëm dhe të qëndrueshëm të turizmit, duke vlerësuar jo vetëm asetet muzeale, por edhe peizazhet prodhuese, itineraret natyrore, aktivitetet bujqësore dhe traditat vendore.

Promovimi turistik i propozuar nga IDVA është i integruar dhe shumëdimensional: ai bashkon trashëgiminë arkitekturore, mjedisore dhe kulturore në një rrëfim të qëndrueshëm territorial, që synon të vlerësojë identitetet lokale dhe të nxisë pjesëmarrjen e komuniteteve.

Zgjedhja e Beratit ka gjithashtu një vlerë metodologjike: puna e kryer këtu do të shërbejë si prototip kombëtar për zbatimin e modelit IDVA në rajone të tjera të Shqipërisë.
Integrimi i trashëgimisë, mjedisit, qeverisjes dhe komunitetit krijon kushtet për një zhvillim territorial inteligjent dhe të riprodhueshëm, të bazuar në njohuri, ndjeshmëri dhe teknologji.